رایزنی محرمانه واشنگتن و توکیو برای نجات «ین» ژاپن | مداخلهای که بازار را غافلگیر کرد | نقطه عطف در سیاست پولی ژاپن و مسیر آینده بازارهای جهانی
به گزارش طلاکلینیک فارس، بازارهای جهانی این روزها تنها به تصمیمات فدرال رزرو چشم ندوختهاند؛ بلکه تحولات ژاپن نیز به یکی از کانونهای اصلی توجه سرمایهگذاران تبدیل شده است. سقوط ارزش ین به پایینترین سطوح چند دهه اخیر، نگرانیهایی را درباره پیامدهای آن برای تجارت جهانی، تورم و بازارهای مالی ایجاد کرده و مقامهای توکیو را به اتخاذ راهبردی متفاوت واداشته است.
در چنین شرایطی، آمریکا و ژاپن پس از ماهها رایزنی و هماهنگی، برای نخستین بار در سالهای اخیر بهطور علنی در حمایت از ین همسو شدهاند. این همکاری نهتنها به مداخله مشترک در بازار ارز انجامیده، بلکه فشارها بر بانک مرکزی ژاپن برای ادامه افزایش نرخهای بهره را نیز افزایش داده است؛ موضوعی که از نگاه تحلیلگران میتواند نقطه عطفی در سیاست پولی این کشور و مسیر آینده بازارهای جهانی باشد.
براساس گزارش رویترز، تلاش مشترک واشنگتن و توکیو برای مقابله با سفتهبازی علیه ین، حاصل ماهها برنامهریزی و هماهنگی پشتپرده بوده و اکنون به یکی از مهمترین پروندههای اقتصادی و ارزی جهان تبدیل شده است.
تلاش مشترک ایالات متحده و ژاپن برای مقابله با معاملات سفتهبازانه علیه ین که هفته گذشته به مداخله هماهنگ در بازار ارز انجامید، حاصل ماهها رایزنی و هماهنگی میان دو کشور و شکلگیری یک همسویی کمسابقه و آشکار میان واشنگتن و توکیو درباره بازار ارز بود.
در حالی که مداخلات یکجانبه دولت ژاپن در سالهای گذشته برای جلوگیری از سقوط ارزش ین نتوانسته بود کف قیمتی پایداری برای این ارز ایجاد کند، حمایت لفظی اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، از تقویت ین، امسال ابزار تازهای در اختیار سیاستگذاران ژاپنی قرار داد تا با فشارهای سفتهبازانه بر این ارز مقابله کنند.
برای ژاپن، ضعف ین به افزایش بهای کالاهای وارداتی و تشدید هزینههای زندگی منجر شده و دولتهای متوالی این کشور، از جمله دولت کنونی به نخستوزیری سانائه تاکایچی، را با چالشهای اقتصادی و سیاسی روبهرو کرده است.
از سوی دیگر، برای ایالات متحده نیز تضعیف ین پیامدهای نامطلوبی به همراه دارد. کاهش ارزش پول ژاپن بخشی از مزیت تجاری ناشی از تعرفههای گسترده دونالد ترامپ را خنثی میکند و همزمان، افت قیمت اوراق قرضه دولتی ژاپن میتواند از طریق افزایش بازده اوراق، به بازار اوراق خزانهداری آمریکا نیز سرایت کند.
همین نگرانی مشترک درباره بازار ارز، زمینهساز گفتوگوهای نزدیکتر و هماهنگتر میان دو کشور درباره نرخ ارز شده است؛ موضوعی که در گذشته همواره یکی از حساسترین و پیچیدهترین محورهای روابط اقتصادی واشنگتن و توکیو به شمار میرفت. این همکاری همچنین فشار بیشتری بر بانک مرکزی ژاپن وارد کرده تا روند افزایش نرخ بهره را با جدیت بیشتری دنبال کند.
ماهها هماهنگی پشتپرده برای حمایت از ین
به گفته یک مقام دولت ژاپن که از روند این مذاکرات آگاه بوده است، مشارکت مستقیم آمریکا در مداخله برای خرید ین از همان ماه ژانویه مورد بررسی قرار گرفته بود؛ زمانی که بانک فدرال رزرو نیویورک در اقدامی کمسابقه، بررسیهای مرتبط با نرخ ارز را برای کمک به توکیو در مقابله با افت ارزش ین آغاز کرد.
ساتسوکی کاتایاما، وزیر دارایی ژاپن، روز دوشنبه درباره سطح هماهنگی میان دو کشور گفت: «اگر نشستهای آنلاین را هم در نظر بگیریم، تاکنون حدود ۱۰ بار درباره موضوعاتی که نرخ ارز نیز بخشی از آن بوده، گفتوگو کردهایم.»
وی همچنین با اشاره به سفر اسکات بسنت به ژاپن در ماه مه افزود: «در آن سفر بیش از سه ساعت و نیم، از جمله هنگام صرف شام، با یکدیگر گفتوگو کردیم.» کاتایاما این اظهارات را همزمان با اعلام رسمی مداخله مشترک ارزی ژاپن و آمریکا مطرح کرد.
این مذاکرات پس از آن انجام شد که ژاپن در فاصله اواخر آوریل تا اوایل مه، یکی از بزرگترین عملیاتهای خرید ین در سالهای اخیر را اجرا کرده بود؛ اقدامی که با وجود حجم بالای مداخله، نتوانست روند نزولی ارزش ین را متوقف کند.
در نشانهای از تشدید همکاریهای دو کشور، کاتایاما پس از دیدار ماه مه اعلام کرد که توکیو و واشنگتن «هماهنگی بسیار نزدیکی» در حوزه بازار ارز دارند و این همکاری در آینده نیز ادامه خواهد یافت.
واشنگتن؛ حامی افزایش نرخ بهره در ژاپن
اسکات بسنت نیز در آن مقطع تأکید کرد که بنیانهای اقتصاد ژاپن «قوی و مقاوم» است و این موضوع در نهایت باید در نرخ برابری ین منعکس شود.
او همچنین بار دیگر از بانک مرکزی ژاپن خواست روند افزایش نرخهای بهره را با سرعت بیشتری دنبال کند؛ موضعی که نشان میداد واشنگتن نگران آن است که کندی روند انقباض پولی، بانک مرکزی ژاپن را در مهار تورم از شرایط اقتصادی عقب نگه دارد.
یک ماه بعد، بانک مرکزی ژاپن در گامی تاریخی و در چارچوب روند عادیسازی سیاستهای پولی، نرخ بهره را به یک درصد رساند که بالاترین سطح در ۳۱ سال گذشته محسوب میشود. با این حال، از آنجا که نرخهای واقعی استقراض در ژاپن همچنان بهشدت منفی باقی مانده بود، این اقدام نیز نتوانست حمایت پایداری از ارزش ین ایجاد کند.
وزارت خزانهداری آمریکا در خارج از ساعات اداری حاضر به اظهار نظر درباره این گزارش نشد و وزارت دارایی ژاپن نیز از ارائه توضیح خودداری کرد.
تغییر تاکتیک توکیو؛ از هشدارهای لفظی تا هماهنگی محرمانه با واشنگتن
با سقوط ارزش ین به پایینترین سطح خود در چهار دهه اخیر، آتسوشی میمورا، دیپلمات ارشد ارزی ژاپن، راهبرد مقابله با سفتهبازان را تغییر داد.
به گفته دو منبع آگاه از روند آمادهسازی این عملیات، میمورا به جای آنکه مانند گذشته هر روز با هشدارهای لفظی و حسابشده معاملهگران را از ادامه فروش ین برحذر دارد، تمرکز خود را بر هماهنگیهای پشتپرده با مقامهای آمریکایی گذاشت.
بر اساس این گزارش، همین رویکرد باعث شد میمورا که اختیار تصمیمگیری درباره زمان مداخله در بازار ارز را در اختیار دارد، حضور رسانهای بسیار کمتری داشته باشد و معاملهگران نیز نتوانند زمان احتمالی ورود دولت ژاپن به بازار را پیشبینی کنند.
او حتی در شرایطی که ساتسوکی کاتایاما، وزیر دارایی ژاپن، و اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، در اواخر ماه ژوئن نشستی آنلاین برای بررسی تحولات بازارهای مالی برگزار کردند، همچنان در حاشیه ماند و از هرگونه موضعگیری علنی خودداری کرد.
افزایش فشار بر ین؛ نگرانی مشترک واشنگتن و توکیو
در ماه ژوئیه، نیاز به اقدام فوری بیش از گذشته احساس شد. نگرانیها نسبت به سیاستهای مالی و پولی انبساطی دولت سانائه تاکایچی موجب شد ارزش ین بار دیگر به پایینترین سطوح خود برسد؛ موضوعی که هزینه واردات را افزایش داد و همزمان به کاهش محبوبیت دولت ژاپن دامن زد.
در همان زمان، دولت آمریکا نیز با افزایش نرخ تورم و رشد بازده اوراق خزانهداری مواجه بود؛ شرایطی که انگیزه واشنگتن را برای حمایت از تلاشهای توکیو در مقابله با فشارهای بازار ارز تقویت کرد.
در نشانهای آشکار از همسویی دو کشور، وزارت خزانهداری آمریکا در گزارش ششماهه خود درباره بازار ارز که ۲۴ ژوئیه منتشر شد، نگرانی ژاپن درباره نوسانات شدید ین را تأیید کرد و همانند توکیو نسبت به «نوسانات بیش از حد» این ارز هشدار داد.
این وزارتخانه همچنین متعهد شد که رایزنیهای نزدیک خود با ژاپن درباره تحولات نرخ ارز را ادامه دهد؛ موضعی که نشاندهنده سطح جدیدی از همکاری میان دو متحد اقتصادی بود.
عملیات هماهنگ خرید ین؛ مداخلهای که بازار را غافلگیر کرد
در هفته گذشته، نشستهای سیاستگذاری بانک مرکزی آمریکا (فدرال رزرو) و بانک مرکزی ژاپن از نگاه بازار، مقاطع حساسی برای نوسانات ین محسوب میشد؛ زیرا سرمایهگذاران در انتظار دریافت سیگنالهایی درباره زمان افزایش بعدی نرخهای بهره بودند.
به گفته منابع آگاه، عملیات مداخله ژاپن در بازار ارز با هماهنگی کامل بانک مرکزی این کشور انجام شد.
در شامگاه ۳۰ ژوئیه، آتسوشی میمورا از طریق یک تلفن کنفرانسی که به جمعی از کارکنان بخش ارزی وزارت دارایی ژاپن متصل بود، دستور آغاز خرید ین در برابر دلار را صادر کرد.
این مداخله که خارج از ساعات معاملاتی توکیو و همزمان با دومین روز نشست سیاستگذاری بانک مرکزی ژاپن انجام شد، معاملهگران را غافلگیر کرد و ارزش ین را بلافاصله از حدود ۱۶۲.۸۰ به ۱۵۷.۸۰ ین در برابر هر دلار رساند.
اندکی بعد، یکی از کارکنان به میمورا اطلاع داد که ارزش ین دوباره در حال عقبنشینی و نزدیک شدن به سطح ۱۵۸ ین در برابر دلار است.
میمورا در پاسخ تنها گفت: «بله؛ فردا دوباره جمع میشویم.»
این جمله کوتاه، از نگاه ناظران بازار، نشانهای از آمادگی مقامهای ژاپنی برای ادامه مداخلات در صورت لزوم بود.
اندکی پس از پایان نشست خبری کازوئو اوئدا، رئیس بانک مرکزی ژاپن، در روز جمعه نیز ارزش ین بار دیگر جهش کرد؛ حرکتی که بسیاری از فعالان بازار آن را نتیجه دور تازهای از خرید ین توسط دولت ژاپن ارزیابی کردند.
اما این بار تفاوت مهمی وجود داشت؛ واشنگتن نیز در کنار توکیو قرار گرفته بود.
به گفته یک منبع آگاه که با رویترز گفتوگو کرده است، وزارت خزانهداری آمریکا به تعدادی از بانکها اطلاع داده بود که ممکن است در بازار ین مداخله کند و از آنها خواسته بود برای اقدامات احتمالی بعدی آماده باشند.
همزمان، تصویری که خبرگزاری رویترز از نشست کابینه دولت آمریکا منتشر کرد، توجه زیادی را جلب کرد؛ در دفترچه یادداشت اسکات بسنت زیر عنوان «کارهای قابل انجام» (To Do) جملهای دیده میشد که روی آن نوشته شده بود: «خرید ۵ تا ۱۰ میلیارد دلار ین ژاپن (JPY).»
این یادداشت، یکی از روشنترین نشانهها از نقش مستقیم و بیسابقه واشنگتن در حمایت از پول ملی ژاپن طی سالهای اخیر تلقی شد.
آیا بانک مرکزی ژاپن در سپتامبر نرخ بهره را افزایش میدهد؟
پیامهای بانک مرکزی ژاپن (BOJ) درباره مسیر آینده سیاست پولی در نشست هفته گذشته، از نگاه تحلیلگران، انقباضیترین موضع این نهاد تاکنون بوده است. این بانک در بیانیه خود به نکتهای اشاره کرد که پیشتر در گزارش وزارت خزانهداری آمریکا نیز مطرح شده بود؛ اینکه ادامه روند عادیسازی سیاست پولی میتواند به کاهش نوسانات شدید نرخ ارز کمک کند.
کازوئو اوئدا، رئیس بانک مرکزی ژاپن، هنگام قرائت متن از پیش آمادهشده خود، تأکید کرد که سیاستگذاران اکنون بیش از هر زمان دیگری باید نسبت به ریسکهای صعودی تورم هوشیار باشند؛ اظهاراتی که بسیاری از تحلیلگران آن را نشانهای روشن از نزدیک شدن به افزایش نرخ بهره در ماه سپتامبر تعبیر کردند.
این موضع بانک مرکزی ژاپن با استقبال واشنگتن نیز روبهرو شد.
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، روز یکشنبه در پیامی در شبکه اجتماعی X اعلام کرد: «ما قویاً از اقدامات قاطع ژاپن در بازار ارز و سیاست پولی برای اصلاح کمارزشگذاری قابلتوجه ین حمایت میکنیم.» او همچنین بار دیگر بر ضرورت افزایش نرخهای بهره از سوی بانک مرکزی ژاپن تأکید کرد.
از سوی دیگر، آتسوشی میمورا، دیپلمات ارشد ارزی ژاپن، اعلام کرد که دولت سیاست ارزی خود را با سیاست پولی بانک مرکزی هماهنگ خواهد کرد تا ضعف ین مهار شود؛ اظهاراتی که از نگاه فعالان بازار، احتمال افزایش نرخ بهره در آینده نزدیک را تقویت کرده است.
بسنت همچنین در پیام دیگری در شبکه اجتماعی X اعلام کرد که در پایان ماه اوت و در حاشیه نشست وزیران دارایی و رؤسای بانکهای مرکزی گروه ۲۰ (G20) که به میزبانی آمریکا برگزار میشود، با کازوئو اوئدا دیدار خواهد کرد؛ نشستی که تنها چند هفته پیش از اجلاس بعدی بانک مرکزی ژاپن در ۱۷ و ۱۸ سپتامبر برگزار میشود.
بازارها افزایش نرخ بهره در سپتامبر را محتمل میدانند
در پی این تحولات، بسیاری از فعالان بازار اکنون نشست سپتامبر بانک مرکزی ژاپن را نقطهای تعیینکننده برای تصمیمگیری درباره نرخهای بهره میدانند.
یوکی کیمورا، استراتژیست بازار اوراق در مؤسسه اوکاسان سکیوریتیز، در این باره گفت: «وقتی ژاپن با همکاری آمریکا برای جلوگیری از سقوط ین وارد عمل شده است، این پرسش مطرح میشود که آیا بانک مرکزی ژاپن اصلاً میتواند از افزایش نرخ بهره در سپتامبر صرفنظر کند؟»
به اعتقاد او، هماهنگی بیسابقه میان سیاست ارزی و سیاست پولی، انتظارات بازار برای ادامه روند انقباضی را به شکل محسوسی افزایش داده است.
نائومی موگوروما، استراتژیست ارشد بازار اوراق در میتسوبیشی یوافجی مورگان استنلی سکیوریتیز نیز معتقد است افزایش نرخ بهره در سپتامبر تقریباً قطعی به نظر میرسد.
او گفت: «مداخله در بازار ارز تنها میتواند بهطور موقت سرعت نوسانات را کاهش دهد. اگر هدف ایجاد یک کف پایدار برای ین باشد، بانک مرکزی ناچار است نرخهای بهره را با سرعت بیشتری افزایش دهد.»
وی افزود: «احساس من این است که افزایش نرخ بهره در سپتامبر تقریباً قطعی شده است. صبر کردن تا ماه اکتبر منطقی نیست، زیرا چنین تأخیری میتواند بار دیگر موجی از کاهش ارزش ین را به همراه داشته باشد.»
در مجموع، گزارش رویترز نشان میدهد که همکاری کمسابقه واشنگتن و توکیو در بازار ارز، اکنون تنها به مداخله مستقیم برای حمایت از ین محدود نیست، بلکه به هماهنگی نزدیکتر در سیاستهای پولی و مالی نیز گسترش یافته است؛ موضوعی که از نگاه تحلیلگران میتواند مسیر آینده نرخ بهره در ژاپن و همچنین روند بازارهای ارز و اوراق قرضه جهانی را تحت تأثیر قرار دهد.
